روانسنجی

بازنگری برنامه‌های درسی علوم انسانی در ایران:

چالش‌ها و چشم‌اندازها

مقدمه

بازنگری برنامه درسی در آموزش عالی، موضوعی آشنا و پردامنه است. تجربه بشری در این زمینه طی قرن بیستم، به سرعت افزایش یافته است. باوجوداین، ورود به این عرصه از سویی با انگیزه ها و معطوف به دستاوردهای متفاوتی بوده و از سوی دیگر مبتنی بر «دکترین» خاص انجام شده است. در ایران، پس از استقرار نظام جمهوری اسلامی، بازنگری گسترده برنامه های درسی انجام گرفت و بر آن اساس به توسعه آموزش عالی اقدام شد. در چارچوب توسعه آموزش عالی، اکنون این ارزیابی مطرح است که برنامه های درسی علوم انسانی به قدر لازم از سه ویژگی «اسلامی بودن»، «کارآمدی» و «روزآمدی» برخوردار نیستند. بنابراین، ابعاد اصلی «دکترین بازنگری برنامه های درسی علوم انسانی» بر موارد مذکور قرار گرفته است. گرچه، بازنگري برنامه درسي به دليل تحولات اجتماعي، محيطي، منطقه اي و بين المللي ضرورتي انكارناپذير و اقدام بدان در رشته هاي تحصيلي يك سنت علمي در همه دانشگاه هاست، اما اين تغيير و بازنگري در رشته هاي علوم انساني از اهميت بيشتري برخوردار است؛ چرا كه اين رشته ها ارتباط مستقيمي با نظام فرهنگي و ارزشي جوامع و باورها و حوزه ارتباطات پيدا مي كنند. رشته هاي مهندسي، فني و پايه معمولا از اصولی مشترك در دنيا پيروي مي كنند و بر همان اساس نيز به روز مي شوند؛ اما رشته هاي علوم انساني بازگو و منعكس كننده باورها، ارزش ها و فرهنگ جوامع هستند و ارتباط مستقيمي با مشكلات روزمره دارند. به هرحال، بحث بازنگري برنامه های درسی در ایران نیز بحث تازه اي نيست و از حدود سي سال پيش شوراي عالي انقلاب فرهنگي، نهادهاي مختلفي را به اين منظور تاسيس كرده است؛ كه از جمله مي توان به سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انساني، شوراي اسلامي كردن دانشگاهها و ... اشاره كرد. این گونه واقعیات نشان می دهد که مجموعه‌ای از عوامل مهم در نظام فرهنگ و اجتماع نقش دارند که بر نظام بازنگری برنامه های درسي اثر می‌کنند. این عوامل در واقع «زمینۀ» برنامه ريزي درسي علوم انسانی در دانشگاههای ایران را می‌سازند و در هر الگوی مطالعه و بازنگري، عنايت به آنها ضرورت دارد؛ عواملي كه در تعامل با يكديگر شرايط و بستر خاصي را در زمان خاص شكل مي‌دهند كه مي‌توان از آن به "زيست‌ـ بوم برنامه درسي" ياد كرد. فهم زيست‌ـ ‌بوم با تمركز بر متغيرهاي اصلي آن در هر برهه از زمان ميسر مي‌شود؛ که برخی از آن متغیرها در شرایط کنونی عبارتند از: انتظارات اجتماعی از آموزش، دانشگاه و برنامه درسي؛ توده‌ای شدن دانشگاه و برنامه‌هاي درسی يكدست؛ نسبت های جنسیتی دانشجویان و مساله نيازهاي متغیر بازار كار ملی و بین المللی؛ جو فرهنگی‌ـ‌سياسي آموزش و انتظارات آن؛ صلاحیتها و ارزشهای لازم برای زیستن در جهان فناورانه؛ خوداتكايي علمي و راهبري آن؛ و قابلیت های ورود به عرصه های تازه و حل مساله های واقعی.

دوستان عزیز و همکاران گرامی شما تا ۳۰ مهر فقط فرصت دارید که خلاصه مبسوط خود را را برای این همایش معتبر ارسال دارید. لطفا به سایت زیر برای اطلاع از محورها و سرایط ارسال مقاله مراجعه فرمایید.

همایش سالانه برنامه ریزی درسی سال 91

دوستان و همکاران